Τσόλη Θεοδώρα - Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια

ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ή ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ

Η Θεραπεία, που συναντάται επίσης με τον όρο Ψυχοθεραπεία ή Συμβουλευτική, είναι η διαδικασία της συνάντησης με έναν ειδικό θεραπευτή με σκοπό να συμβάλει στην επίλυση δυσλειτουργικών συμπεριφορών, πεποιθήσεων, συναισθημάτων, σε θέματα σχέσεων ή σωματικών συμπτωμάτων (ψυχοσωματικές αντιδράσεις). Η έναρξη της θεραπείας μπορεί να αποτελεί ένα μεγάλο βήμα προς μια πιο ποιοτική ζωή – το ευ ζην, παρ’ όλων των προκλήσεων που μπορεί να αντιμετωπίζει κανείς. Μέσω της θεραπείας κάποιος μπορεί να αλλάξει αυτοκαταστροφικές αντιδράσεις και συνήθειες, να επιλύσει οδυνηρά συναισθήματα, να βελτιώσει τις σχέσεις του και γενικότερα, να διαχειριστεί με πιο λειτουργικούς τρόπους τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές του.

Αν και κανένας δεν μπορεί να πει ακριβώς πώς θα είναι η διαδικασία της θεραπείας, όποιο κι αν είναι το εννοιολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί η ψυχοθεραπεία, ο στόχος είναι ίδιος: η φροντίδα και ανακούφιση του θεραπευόμενου. Για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται αρχικά το κίνητρο και η δέσμευση για την αλλαγή, καθώς και να τεθούν σαφείς θεραπευτικοί στόχοι προτού εφαρμοστούν οι κατάλληλες τεχνικές. Είτε, ακόμα, αναφερόμαστε στην ατομική, ομαδική ή οικογενειακή θεραπεία, η σχέση με τον θεραπευτή είναι μια σχέση εμπιστοσύνης και δεν εστιάζει μόνο στο περιεχόμενο των όσων λέγονται, αλλά και στη διαδικασία. Η θεραπευτική διαδικασία – το πώς μοιράζεται κανείς τα συναισθήματα και τις εμπειρίες του - θεωρείται ότι είναι εξίσου σημαντική με τα συγκεκριμένα θέματα ή ανησυχίες που μοιράζεται στη θεραπεία. Τελικός σκοπός είναι η προαγωγή της ψυχικής υγείας ή η επίτευξη του ηδέως ζην κατά τον Επίκουρο.

Σε γενικές γραμμές, αναμένεται ότι ο θεραπευτής είναι κάποιος που στηρίζει, ακούει προσεκτικά, λειτουργεί ως πρότυπο για μια υγιή και θετική εμπειρία σχέσης, δίνει την κατάλληλη ανατροφοδότηση και ακολουθεί τους κανόνες δεοντολογίας της επιστήμης του. Τέλος, μία καλή θεραπεία θα πρέπει να προσαρμόζεται στο θεραπευόμενο και τις ανάγκες του από την αρχική αξιολόγηση, μέχρι και την εκτίμηση της προόδου με το πέρας της θεραπευτικής διαδικασίας.

ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΣΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ (ΓΣΘ)

Η Γνωσιακή Συμπεριφοστική Θεραπεία είναι μία ψυχοθεραπευτική προσέγγιση που διαχειρίζεται τα δυσλειτουργικά συναισθήματα, συμπεριφορές και σκέψεις μέσω μίας στοχοκατευθυνόμενης συστηματικής διαδικασίας. Η ΓΣΘ αποτελεί ένα είδος ψυχοθεραπείας η οποία έχει μελετηθεί ευρέως τις τελευταίες δεκαετίες. Έχει απασχολήσει τους ερευνητές για πλήθος καταστάσεων στις οποίες μπορεί να εφαρμοστεί και φαίνεται να υπερέχει σε σχέση με άλλες μορφές ψυχοθεραπείας.

Μία σύντομη ανασκόπηση στην σύγχρονη αρθρογραφία μάς φέρνει αντιμέτωπους με εκατοντάδες μελέτες που αποδεικνύουν το εκτενές πεδίο εφαρμογής της ΓΣΘ και την αποτελεσματικότητά της σε πολλές διαταραχές και προβλήματα ενηλίκων, τρίτης ηλικίας, παιδιών και εφήβων. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως υπάρχει ερευνητικό υλικό που υποστηρίζει τη ΓΣΘ ως αποτελεσματική θεραπεία σε διάφορες καταστάσεις συμπεριλαμβανομένων της κατάθλιψης, της γενικευμένης αγχώδους διαταραχής, της διαταραχής πανικού με ή χωρίς αγοραφοβία, της κοινωνικής φοβίας, της ψυχαναγκαστικής-καταναγκαστικής διαταραχής, της μετατραυματικής διαταραχής, σε διάφορες φοβίες, της διπολικής διαταραχής, των διαταραχών πρόσληψης τροφής, των σωματόμορφων διαταραχών, των συνδεόμενων με ουσίες διαταραχών, των προβλημάτων γάμου, του θυμού, της οριακής διαταραχής προσωπικότητας, των διαταραχών που σχετίζονται με σωματικές καταστάσεις όπως ο χρόνιος πόνος ή οι διαταραχές του ύπνου, της σχιζοφρένειας, κ.α. Ακόμα, η τάση για βασισμένη σε αποδείξεις θεραπεία, όπου συγκεκριμένες προσεγγίσεις συγκρίνονται για διάφορα προβλήματα, έχει αναδείξει τη ΓΣΘ ως θεραπεία εκλογής.

Ο ΥΠΝΟΣ

Ο Ύπνος αποτελεί βασικό μηχανισμό του οργανισμού μας. Ένας καλός ύπνος τη νύχτα προαναγγέλει ένα αίσθημα ευεξίας κατά τη διάρκεια της ημέρας. Οι διαταραχές του ύπνου, όμως, είναι πολύ συχνές. Το πιο σύνηθες πρόβλημα που συναντάται είναι η αϋπνία (άλλες καταστάσεις που χρήζουν αντιμετώπισης είναι η αναπνευστική διαταραχή ύπνου, η υπερβολική υπνηλία, η υπνοβασία, κ.α.). Υποστηρίζεται πως περίπου 10-15% του γενικού πληθυσμού αντιμετωπίζει πρόβλημα σοβαρής αϋπνίας με τις γυναίκες να είναι κατά 1,4 φορές πιθανότερο να εκδηλώσουν αϋπνία σε σύγκριση με τους άνδρες. Η επικράτηση της αϋπνίας είναι, επίσης, περισσότερο αυξημένη στους ηλικιωμένους (πιθανώς λόγω άλλων συνοδών διαταραχών).

Η αϋπνία χαρακτηρίζεται από ύπνο μειωμένης χρονικής διάρκειας ή από ύπνο που δεν αποφέρει το επιζητούμενο αποτέλεσμα της ξεκούρασης. Σχετίζεται, δηλαδή, τόσο με την ποιότητα, όσο και με την ποσότητα του ύπνου, που επιδρά καταλυτικά στην ημερήσια λειτουργικότητα του ατόμου. Πιο συγκεκριμένα, τα συμπτώματα που συναντάμε αφορούν στη δυσκολία της αρχικής έλευσης του ύπνου, της συντήρησής του με συχνές ή και παρατεταμένες ενδιάμεσες αφυπνίσεις, στην αδυναμία επανεισόδου στον ύπνο ή και στην πρώιμη αφύπνιση (νωρίτερα από την επιθυμητή ώρα). Το άτομο έχει την αίσθηση της πτωχής ποιότητας του ύπνου, αφού ξυπνά κουρασμένο. Ως αποτέλεσμα, κατά τη διάρκεια της ημέρας είναι πιθανό να εμφανίσει σειρά άλλων συμπτωμάτων, όπως κόπωση, αδιαθεσία, δυσκολία σε γνωστικές λειτουργίες (προσοχή, αντίληψη, συγκέντρωση, μνήμη), ευερεθιστότητα, μειωμένη ενεργητικότητα, κεφαλαλγία και ανησυχία.

Όσον αφορά στους αιτιολογικούς παράγοντες, η αϋπνία μπορεί να είναι πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής. Η δευτεροπαθής αϋπνία, συχνά, αποτελεί μία από τις συνέπειες κάποιας άλλης σωματικής ή ψυχικής πάθησης. Παρολαυτά, δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις της πρωτοπαθούς αϋπνίας, η οποία οφείλεται σε λανθασμένη στάση του ατόμου σε σχέση με την υγιεινή του ύπνου.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΟΥ ΥΠΝΟΥ:

Ένα πρόσφορο περιβάλλον

• Διατηρείτε το δωμάτιό σας ήσυχο, δροσερό και σκοτεινό (οι ακραίες θερμοκρασίες επηρεάζουν τον ύπνο)
• Χρησιμοποιείτε το κρεβάτι μόνο για ύπνο. Αποφύγετε να μελετάτε, να βλέπετε τηλεόραση ή να τρώτε στο κρεβάτι

Διατροφή

• Αποφύγετε την καφεΐνη και τη νικοτίνη για τουλάχιστον 6 ώρες πριν την κατάκλιση
• Να πίνετε αλκοόλ με μέτρο και αποφύγετε την κατανάλωσή του για τουλάχιστον 4 ώρες πριν
• Τα ζεστά ροφήματα (π.χ. γάλα) είναι γενικά βοηθητικά
• Ένα "βαρύ" δείπνο μπορεί να προκαλέσει αρχική αϋπνία

Δημιουργία της ανάγκης για ύπνο

• Πηγαίνετε στο κρεβάτι μόνο όταν νυστάζετε
• Εάν είναι αδύνατη η έλευση του ύπνου στα πρώτα 20-30 λεπτά, σηκωθείτε από το κρεβάτι, ασχοληθείτε με κάποια δραστηριότητα που θα σας χαλαρώσει (π.χ. διάβασμα) και επιστρέψτε όταν ξανανιώσετε νύστα
• Να σηκώνεστε την ίδια ώρα κάθε μέρα ανεξάρτητα από το πότε πηγαίνετε για ύπνο
• Να τηρείτε ένα σταθερό χρόνο παραμονής στο κρεβάτι (6-8 ώρες)
• Να αποφεύγετε την ημέρα τους μικρής διάρκειας ύπνους που μπορεί να επηρεάσουν την ικανότητα για ύπνο τη νύχτα

Άλλες βοηθητικές ενέργειες

• Να ασκείσθε τακτικά, ιδιαίτερα αργά το απόγευμα, αλλά όχι τις τελευταίες 2 ώρες πριν την ώρα κατάκλισης
• Ασχοληθείτε με δραστηριότητες που χαλαρώνουν (π.χ. ένα ζεστό μπάνιο)
• Κατά τη διάρκεια της νύχτας μην κοιτάτε το ρολόι (η παρατήρησή του μπορεί να δημιουργήσει άγχος για το "χαμένο" ύπνο)
• Οι ασκήσεις χαλάρωσης, όπως η προοδευτική μυϊκή χαλάρωση, έχουν φανεί ιδιαίτερα αποτελεσματικές

"Το να κοιμάσαι δεν είναι ασήμαντη τέχνη: χρειάζεται, για να το πετύχεις, να αγρυπνάς όλη τη μέρα."

Φ. Νίτσε

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Οι Ψυχολογικές Υπηρεσίες παρέχουν διαγνωστικές, θεραπευτικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες που αφορούν στα ψυχολογικά προβλήματα ενηλίκων και παιδιών.

Προβλήματα όπως το άγχος και η κατάθλιψη, φοβίες, προβλήματα σχέσεων, διαζύγιο, είναι μερικά από τα θέματα που διαχειριζόμαστε.

ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η ψυχοθεραπεία είναι ουσιαστικά η διαδικασία κατά την οποία “τα βάζεις με τον εαυτό σου” αλλά και η διαδικασία κατά την οποία “τα βάζεις με τον άλλο”, ζωντανό ή νεκρό, παρόντα ή απόντα.

Είναι η διαδικασία κατά την οποία ανασύρεις μνήμες και τις επεξεργάζεσαι ώστε να αντιληφθείς πως επηρεάζουν το εδώ και το τώρα σου.

Η σχέση που αναπτύσσεται ονομάζεται θεραπευτική (και συχνά αυτή αποτελεί την θεραπεία).

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ

Η συμβουλευτική εστιάζει κυρίως στην αναζήτηση εναλλακτικών προτάσεων και λύσεων σε συγκεκριμένα προβλήματα που αντιμετωπίζει το άτομο ή τα άτομα. Αντιμετωπίζει το «σύμπτωμα» και συχνά εντοπίζει το αίτιο.

Η αντιμετώπιση όμως του αιτίου εντάσσεται κυρίως στο πλαίσιο της ψυχοθεραπείας.